Wat is een deja vu precies
Een deja vu is het gevoel dat je een situatie al eens eerder hebt meegemaakt, terwijl je rationeel weet dat dit niet zo is. Het moment voelt vertrouwd en vreemd tegelijk. Het duurt meestal maar een paar seconden, maar kan toch indruk maken en vragen oproepen. Begrijpen wat er in je hersenen gebeurt, kan helpen om er minder ongerust over te zijn.
Waarom een deja vu niet iets paranormaals is
Veel mensen koppelen een deja vu aan een voorspellende droom of iets paranormaals. Onderzoekers zien het echter als een normaal verschijnsel van een gezond brein. Het heeft te maken met hoe je geheugen werkt en hoe je hersenen nieuwe informatie vergelijken met bestaande herinneringen.
Hoe je geheugen een deja vu kan veroorzaken
Je geheugen is geen perfecte opname, maar een flexibel systeem. Het brein scant voortdurend je omgeving en checkt of iets lijkt op eerdere ervaringen. Daarbij spelen vooral de hippocampus en de temporale kwabben een belangrijke rol, omdat zij betrokken zijn bij het opslaan en herkennen van herinneringen.
Wanneer herkenning en bewustzijn niet synchroon lopen
Een veelgenoemde verklaring is dat er een minieme vertraging optreedt in de verwerking van informatie. Een prikkel kan bijvoorbeeld net iets eerder in het deel van je hersenen komen dat zorgt voor herkenning dan in het deel dat zich bewust is van nieuwe ervaringen. Daardoor voelt iets tegelijk nieuw en toch bekend. Je bewustzijn loopt als het ware een fractie achter op je gevoel van herkenning.
Wat er in je hersenen gebeurt tijdens een deja vu
Tijdens een deja vu lijken de hersenen een soort vals alarmsignaal te geven. De gebieden voor herkenning worden kortstondig geactiveerd zonder dat er een echte herinnering bij hoort. Het brein interpreteert dat als bekendheid en dat voel jij als een deja vu. Tegelijkertijd blijft je rationele oordeel actief en merk je dat er geen concrete herinnering op te roepen is.
De rol van geheugenpatronen en associaties
Je brein werkt met patronen. Als een nieuwe situatie qua vorm, geur, geluid of emotie lijkt op eerdere ervaringen, kan dat patroonherkenning activeren. Soms is de overlap zo sterk dat de hersenen de situatie even labelen als al meegemaakt, terwijl je de precieze bron niet kunt plaatsen. Dit verklaart waarom deja vu vaker voorkomt op nieuwe plekken die toch subtiel lijken op iets dat je kent.
Wanneer hoef je je geen zorgen te maken
Af en toe een deja vu ervaren is normaal en op zichzelf geen teken van ziekte. Veel mensen hebben het vaker in periodes van stress, vermoeidheid of wanneer ze veel nieuwe indrukken verwerken, zoals tijdens reizen of belangrijke levensveranderingen. Je brein moet dan harder werken om alles te verwerken en het geheugen kan sneller in de war raken.
Wanneer kan een deja vu een signaal zijn
Als je zeer vaak deja vu ervaart, als het gepaard gaat met verwardheid, black-outs, vreemde geursensaties of korte momenten van niet reageren, is het verstandig dit met een arts te bespreken. In sommige gevallen kunnen zulke ervaringen verband houden met epileptische activiteit in de temporale kwabben. Dat is zeldzaam, maar daarom is het belangrijk om naar het totaalbeeld van je klachten te kijken.
Wat je praktisch met deze kennis kunt
Weten dat een deja vu meestal een onschuldige geheugenfout is, kan al rust geven. Merk je dat het vaak gebeurt in drukke periodes, dan kan dit een zachte reminder zijn om beter te slapen, stress te verminderen en pauzes te nemen. Zie een deja vu als een teken dat je brein hard aan het werk is om jouw wereld te ordenen, en niet als iets om bang van te worden.
