Het is half vier 's middags op een dakterras vlak bij het Jemaa el Fna. De zon brandt nog op je onderarmen, iemand aan het tafeltje naast je bestelt een tweede muntthee en draagt gewoon een T-shirt. Twee uur later staat datzelfde gezelschap op het plein met de armen over elkaar, want zodra de zon achter de daken verdwijnt, voelt Marrakech in november ineens als een Hollandse septemberavond. Precies dat contrast overvalt veel reizigers die in de late herfst naar de Rode Stad vliegen.
De cijfers achter dat gevoel
Overdag wordt het in Marrakech in november gemiddeld zo'n 21 tot 24 graden, met veel zon en weinig regen. Aan het begin van de maand zijn uitschieters boven de 25 graden geen uitzondering, eind november ligt het gemiddelde eerder rond de 20. 's Nachts koelt het flink af, naar ongeveer 8 tot 10 graden, en in de woestijnachtige omgeving buiten de stad kan het nog kouder worden. De zon gaat in november rond half zes onder, en daarmee begint ook het moment waarop je die extra laag nodig hebt. Dat verschil van ruim tien graden tussen middag en avond is typisch voor het droge landklimaat aan de voet van het Atlasgebergte: er is weinig bewolking die de warmte vasthoudt.
Wat je in je koffer stopt
Wie alleen zomerkleding meeneemt, heeft daar na zonsondergang spijt van. Wie juist een winterjas inpakt, sleept een week lang een overbodig stuk bagage mee. Het werkt het best om in lagen te denken. Overdag volstaat een luchtig shirt met lange, dunne broek of rok, wat in de medina ook prettig is omdat bedekte schouders en knieën daar gewoon gewaardeerd worden. Voor de avond neem je een warme trui of fleece mee en een licht jack dat de wind tegenhoudt. Een sjaal is misschien wel het handigste kledingstuk van de hele reis: overdag tegen de zon in je nek, 's avonds om je schouders op een terras. Denk ook aan dichte schoenen, want de straatjes van de souk zijn stoffig en ongelijk, en aan een dunne pyjama met lange mouwen. Veel traditionele riads hebben namelijk stenen vloeren en geen centrale verwarming, waardoor een kamer rond de patio 's nachts behoorlijk kan afkoelen.
Kun je in november nog bij het zwembad liggen?
Ja, maar wees realistisch. In de middag, tussen ongeveer twaalf en vier uur, is het in de zon heerlijk om op een ligbed te liggen. Het water zelf is een ander verhaal. De meeste zwembaden in riads en hotels worden niet verwarmd, en na koude nachten is het water vaak niet warmer dan 18 tot 20 graden. Voor een snelle duik prima, voor rustig baantjes trekken wat fris. Sommige grotere resorts in de Palmeraie hebben wel verwarmde baden, dus wie daar echt waarde aan hecht, kan het beste bij het boeken even navragen.
Eigenlijk is november daarmee een van de fijnste maanden om de stad te ontdekken. De verzengende hitte van de zomer is voorbij, de drukte van de kerstvakantie nog niet begonnen, en je kunt overdag uren door de souks en tuinen lopen zonder uitgeput te raken. Pak die trui in, laat de winterjas thuis, en reserveer voor de eerste avond een tafel op een dakterras net vóór zonsondergang. Dan zie je het licht van goud naar roze kleuren, en weet je meteen waarom je die extra laag hebt meegenomen.
