Waarom bladeren groen zijn in de lente en zomer
In de lente en zomer zien we vooral groene bladeren. Dat komt door chlorofyl, de groene kleurstof in bladeren. Met chlorofyl vangen bomen zonlicht op om via fotosynthese energie te maken. Zolang er genoeg licht en warmte is, blijft de boom investeren in deze groene kleurstof, omdat het hem helpt om te groeien en reserves op te bouwen.
De rol van chlorofyl in het groeiseizoen
Chlorofyl is onmisbaar voor de boom. Het maakt van water en kooldioxide suikers, die de boom gebruikt als energie en bouwstof. Tijdens het groeiseizoen draait dit proces op volle toeren. Andere kleurstoffen zijn ook aanwezig in het blad, maar de sterke groene kleur van chlorofyl overheerst, waardoor we die andere tinten nauwelijks zien.
Waarom bladeren in de herfst van kleur veranderen
Als de dagen korter worden en de temperatuur daalt, verandert er veel in de boom. Minder licht betekent dat fotosynthese minder efficiënt wordt. De boom bereidt zich voor op een rustperiode en begint chlorofyl af te breken. Daardoor verdwijnt stap voor stap het groene pigment uit het blad en komen andere kleurstoffen naar voren.
Gele, oranje en rode kleuren in het blad
Gele en oranje tinten zijn afkomstig van carotenoïden, kleurstoffen die al die tijd al in het blad zaten, maar verstopt waren achter het groen. Rode en paarse kleuren komen vooral door anthocyanen, kleurstoffen die de boom in de herfst extra kan aanmaken. Deze kunnen het blad beschermen tegen felle zon of kou, zodat de boom nog net wat meer voedingsstoffen uit het blad kan terughalen voordat het valt.
Waarom bomen hun bladeren laten vallen
Bladverlies is geen teken dat een boom het opgeeft, maar juist een slimme overlevingsstrategie. In de koude, donkere maanden kost het te veel energie om bladeren in leven te houden. Bovendien zou de boom meer risico lopen op schade door vorst, sneeuw en uitdroging. Door het blad af te stoten, verkleint de boom de kans op problemen en kan hij energie sparen.
Hoe het loslaten van bladeren precies werkt
Aan de basis van elk blad zit een soort breeklaag van cellen. In de herfst maakt de boom hormonen aan die deze laag veranderen. De verbinding tussen blad en tak wordt steeds zwakker. Tegelijkertijd vormt de boom een soort afsluitlaag, zodat er geen open wond achterblijft. Uiteindelijk is er nog maar een minimaal contactpunt en kan het blad bij een zuchtje wind naar beneden vallen. De voedingsstoffen die bruikbaar zijn, heeft de boom dan al grotendeels teruggetrokken in takken en stam.
Wat gevallen bladeren betekenen voor de natuur
De bladeren die op de grond belanden, zijn geen afval maar een waardevolle grondstof. Ze verteren langzaam en zorgen voor humus in de bodem. Dit verbetert de structuur van de grond, houdt vocht vast en levert voedingsstoffen voor planten, bomen en het bodemleven. Ook vormen bladeren een schuilplaats voor insecten, egels en andere dieren. Door bladeren in de tuin deels te laten liggen of op een hoop te verzamelen, help je de natuur een handje en boots je het natuurlijke bosproces na.
