De rekening lag al tien minuten op tafel toen Marieke de pen voor de derde keer oppakte. Ze zaten in een restaurant in Greenwich Village, het eten was uitstekend geweest en de ober had hun glazen nooit langer dan een minuut leeg laten staan. Onderaan het bonnetje stonden drie percentages en een lege regel. Haar man tuurde over haar schouder en zei zacht: "Is dat nou verplicht?" Het antwoord is eigenlijk ja, al staat het nergens op papier.
In New York geef je in een restaurant met bediening gewoon 18 tot 20 procent drinkgeld over het bedrag voor belasting, en bij erg goede service gerust 25 procent. Dat percentage is geen extraatje zoals in Nederland, het is een groot deel van het loon van de bediening. Het wettelijke minimumloon voor mensen die fooi ontvangen ligt in de staat New York aanmerkelijk lager dan het gewone minimumloon, juist omdat de gast geacht wordt het verschil bij te passen. Wie niets geeft, laat de ober dus feitelijk onbetaald werken voor die tafel.
Een rekenvoorbeeld maakt het concreet. Stel dat jullie samen $80 eten en drinken, vóór belasting. Bij 20 procent is dat $16 aan fooi, en je betaalt dan ongeveer $80 plus ruim $7 aan belasting plus $16 drinkgeld, ofwel zo'n $103 in totaal. Een handige truc die veel New Yorkers gebruiken is de belasting op de bon verdubbelen: de verkooptaks in de stad is 8,875 procent, dus tweemaal dat bedrag is 17,75 procent, bijna precies de ondergrens. Wie een tikje royaler wil zijn, rondt omhoog af.
Er zijn een paar situaties waarin het anders werkt. Bij groepen van zes personen of meer rekent een restaurant vaak al automatisch 18 of 20 procent door. Kijk dus altijd eerst of er service charge of gratuity op de bon staat, anders geef je dubbel. In een bar gaat het per drankje, zo'n $1 tot $2 voor een biertje of $2 tot $3 voor een cocktail. Bij afhalen of een zelfbedieningszaak is fooi niet verplicht, al wordt er vaak wel om gevraagd op het schermpje bij de betaalterminal. Dan voel je ook wat de druk is: op zo'n scherm staan 20, 25 en 30 procent als standaardkeuze, maar je mag gewoon kiezen voor een eigen bedrag.
Marieke koos uiteindelijk 20 procent, schreef het totaalbedrag in en tekende. Op weg naar buiten zag ze dat de ober al bij de volgende tafel stond en glimlachte. Zonder dat moment van twijfel aan tafel had ze het later misschien als een rare Amerikaanse gewoonte afgedaan. Nu snapt ze dat de regel simpel is. Reken 18 procent als je het goed vond, 20 procent als het prima was en 25 procent als je er nog dagen over praat. Contant geven mag ook, en dan leg je het bedrag gewoon op tafel of in het bonmapje.
